Reč renta je latinskog porekla i označava prihod od kapitala, imetka ili zemljišnog poseda i slično, kao i sve ono što vlasniku prispeva redovno, a da za to ne mora da preduzima nikakav rad ili da ulaže napore, ili periodični prinos koji se ne dobija radom. U našem pravu, kao i u pravu drugih zemalja, postoje dve osnovne vrste šteta za koje se naknada štete dosuđuje u obliku rente i to:

Zakonom o obligacionim odnosima Republike Srbije (ZOO) predviđeno je da se naknada u obliku rente određuje zbog:
- izgubljenog izdržavanja, odnosno pomaganja kao posledica smrti davaoca izdržavanja (član 194. Zakona o obligacionim odnosima),

- izgubljene zarade (član 195. ZOO),

- trajnog povećanja potreba povređenog lica (neophodna tuđa pomoć – član 195. stav 2. ZOO),

- uništenja ili smanjenja mogućnosti daljeg razvijanja i napredovanja, što je posledica potpune ili delimične nesposobnosti za rad (član 195. stav 2. ZOO).

Rentu je izuzetno moguće ostvariti i za pretrpljenu nematerijalnu štetu na osnovu odredbe člana 203. ZOO pod uslovom:
- da postoji zahtev oštećenog,
- da se radi o šteti za koju je izvesno da će trajati i ubuduće,
- da takav oblik naknade štete predstavlja odgovarajuću pravičnu naovčanu satisfakciju u konkretnom slučaju.

Prema pozitivnim propisima i vladajućoj sudskoj praksi, to je slučaj sa nematerijalnom štetom zbog umanjenja životne aktivnosti i drugih njenih trajnih oblika.
Renta se prema odredbi člana 188. stav 2. Zakona o obligacionim odnosima, plaća mesečno unapred, ako sud drugačije ne odredi, doživotno ili na određeno vreme.

 

Glavne karakteristike rente su:
radi se o budućoj šteti,
konačni ukupan iznos rente nije poznat u vreme utvrđivanja,
renta se isplaćuje periodično, u ratama ili u kapitaliziranom iznosu, odjednom.

 

U zavisnosti od toga da li se naknada u obliku rente dosuđuje za štete prouzrokovane telesnom povredom ili oštećenjem zdravlja oštećenog ili za štete nastale smrću davaoca izdržavanja, korisnike rente delimo na:
- neposredno oštećena lica (kada sam povređeni traži rentu zbog izgubljene zarade, tuđe pomoći i druge štete u vezi sa oštećenjem zdravlja)

- posredno oštećene, koji gube izdržavanje zbog smrti nekog lica (deca, bračni drug, roditelji i druga lica) i ova podela je od značaja kod odlučivanja o pravu na naknadu.

 

Podelu je moguće izvršiti prema profesiji - zanimanju, poslovima koje je oštećeni, odnosno nastradalo lice obavljao u momentu nastanka osnova:
zaposlene u privrednim društvima,
zaposlene u državnim organima i javnim službama,
individualne poljoprivredne proizvođače ili članove porodičnog domaćinstva,
preduzetnike,
domaćice,
oštećene koji se bave slobodnom profesijom,
radnike na privremenom radu u inostranstvu,
nezaposlena lica,
maloletnike i lica na redovnom školovanju.

 

Kao opšte pravilo i ovde važi da se zastarelost određuje u smislu odredaba člana 367. odnosno člana 377. Zakona o obligacionim odnosima.
Prema odredbi člana 376. tog zakona, zastarelost potraživanja naknade štete počinje da teče od dana kada je oštećeni saznao za štetu i učinioca štete.
Za buduće štete rok zastarelosti će početi da teče od dana kada ta šteta u budućnosti nastane.